Trainen met de Prikhalsband

Door Suzanne Clothier 
Vertaling door Jan Tholhuijsen


In juni 2009 heb ik overwogen om dit artikel van mijn website te halen. Ik gebruik geen prikhalsbanden (zie noot vertaler) meer. Ik kan me niet herinneren wanneer ik er voor het laatst een hond een heb omgedaan. Maar ik zou het doen wanneer het de juiste keuze was. Ik ben door velen beschuldigd van het gebruik van prikhalsbanden. Ieder die mijn workshops en cursussen heeft bezocht, zal gezien hebben, dat ik honden van alles afdoe, maar nooit een gesphalsband of martingale halsband. Ik doe ze ook geen prikhalsband of andere trainingsuitrusting om Mijn manier van werken berust op een samenwerking met de geest van de hond, niet op het beheersen van zijn lichaam of op het gebruik van fysieke correcties.


 


Ik heb dit artikel op mijn website laten staan, omdat wanneer mensen doorgaan met fysieke correcties en hun hond op die manier in bedwang willen houden, ik graag wil dat ze de prikhalsband (of elke andere trainingsuitrusting) zo goed en zo humaan mogelijk gebruiken. Ondanks het feit dat dit artikel gedateerd is – het is geschreven eind 1988 toen ik nog correcties gebruikte, net zoals de meeste trainers – geeft het nog steeds informatie aan degenen die dit werktuig, om wat voor reden dan ook, willen gebruiken. Als het nodig is kan de prikhalsband dienen als een tussenoplossing om uiteindelijk een gesphalsband of martingale halsband als enige trainingsuitrusting te gebruiken.


Ik spoor trainers verwoed aan om manieren te vinden om met de geest van hun hond te werken. Om een plezierige en coöperatieve samenwerking op te bouwen, die niet berust op trainingsuitrusting, correcties, dwang en negatieve bekrachtiging.


Nogmaals: Ik gebruik zelf geen prikhalsbanden en raad ze ook niet aan. Ik daag iedereen uit die ze wel gebruikt om subtielere manieren te vinden om te trainen waarbij geen geweld gebruikt wordt.


Noot:  Dit artikel verscheen oorspronkelijk in het Tijdschrift van de AKC in augustus 1988. Toegevoegde noten van de auteur staan na de oorspronkelijke tekst.


In 1942 schreef Hans Tossutti in zijn boek “Companion Dog Training”:  “Een ander trainingshulpmiddel waartegen ik wil waarschuwen is de eenvoudige slipkettting.  Om resultaat met dit type halsband te krijgen, moet de begeleider de slip zodanig aantrekken dat de hond bijna gewurgd wordt en hij nog nauwelijks adem kan halen. Ik heb honden gezien met beschadigde en ernstig verwonde nekken doordat ze getraind waren met slipkettingen.  Als gevolg van de kracht die wordt uitgeoefend wanneer de begeleider met een snelle, harde ruk de hond naar voren brengt.  Maar nooit heb ik een hond gezien die een gewone trainingshalsband droeg, met ook maar de kleinste rode vlek in de nek.


De “normale trainingshalsband”waarover Tossutti schrijft is de prikhalsband, een in elkaar grijpend keten van stompe metalen tanden, verbonden door de lus van een kleine aaneengesloten ketting. Deze halsband veroorzaakt als hij wordt aangespannen een gelijkmatige druk rond de nek van de hond.  Tossutti beschouwde de prikhalsband als “een goed doordacht, wreedheid vermijdend middel, dat tegelijkertijd hielp bij het systematisch trainen”.  Hij voelde dat de slipkettting, “hoewel hij er heel onschadelijk uitziet, een martelwerktuig is in de handen van een beginneling door zijn onbegrensde slip”.


Hans Tossutti, een van de eerste gehoorzaamheidstrainers in Amerika, zou stomverbaasd zijn wanneer hij zou horen dat tegenwoordig de slipkettting door velen gebruikt (en misbruikt) wordt.  Zijn “gewone trainingshalsband”, de prikhalsband is een omstreden stuk trainingsuitrusting, dat verkeerd begrepen wordt.


Om te begrijpen hoe de prikhalsband (of welke halsband dan ook) als aansporing werkt, moet je eerst begrijpen hoe honden leren.  Kort samengevat leert de hond wanneer de voordelen en nadelen van zijn handelen duidelijk aangegeven worden in zwart en wit.  Wanneer de keuze tussen voordeel en nadeel duidelijk is zal de hond zijn keuze kunnen maken zonder stress of verwarring.  Moeilijkheden bij het trainen ontstaan als de trainer de hond niet duidelijk heeft gemaakt waar zijn voordeel ligt.  Het is de verantwoordelijkheid van de trainer om er voor te zorgen dat de prikkel om gedrag uit te lokken of af te dwingen, voor de hond voldoende duidelijk is om zijn voordeel te zien:  namelijk te doen wat de trainer vraagt.


Het is ook de verantwoordelijkheid van de trainer om te weten wanneer de prikkel sterker moet worden.  Wanneer er een andere gekozen moet worden als het gewenste resultaat niet bereikt wordt.  Doorgaan met prikkels die de hond niet motiveren leidt tot verwarring, frustratie en mopperen door de trainer.  Dit werkt allemaal negatief op de houding van de hond.  Wanneer de trainer weet dat de prikhalsband een geschikt alternatief is, kan deze hele toestand vermeden worden.


Verschillen in gevoeligheid van honden


Ledere hond ervaart lichamelijke prikkels verschillend.  Sommige honden zijn lichamelijk gevoelig, anderen niet. Afleiding of zaken die alle aandacht vragen kunnen die gevoeligheid ook veranderen.  Bekijk de hond in een normaal ontspannen stituatie en kijk naar dezelfde hond wanneer hij tegenover een loops teefje staat, of verwikkeld is in een hondengevecht.  Het zal duidelijk zijn dat de prikkel die nodig is om het gewenst gedrag uit te lokken wanneer de hond ontspannen is niet dezelfde is als de prikkel die nodig is om dezelfde reactie te krijgen wanneer hij tegenover een loops teefje staat of in een gevecht gewikkeld is.


Raskenmerken spelen een belangrijke rol bij lichamelijke gevoeligheid.  Veel rassen werden selectief gefokt om lichamelijk ongevoelig te worden.  Jachthonden en terriërs zijn tamelijk ongevoelig.  Hoewel dit voor de gemiddelde trainer een probleem kan zijn, stelt dit kenmerk deze honden in staat de taak waarvoor ze gefokt zijn goed uit te voeren.  Een Labrador die niet van ijskoud water houdt of van ruig kreupelhout, of een terriër die gemakkelijk wordt afgeschrikt door de van zich afbijtende prooi, kunnen hun werk nooit goed doen.  Zelfs bij rassen waarvan de taak geen lichamelijke ongevoeligheid vereist, kunnen individuen voorkomen die niet gevoelig zijn voor lichamelijke prikkels.


Een goede trainer is zich bewust van de raskenmerken.  Er moet niet zonder meer van uitgegaan worden dat alle honden van een bepaald ras een prikhalsband nodig hebben.  Ook andere factoren zoals psychische gevoeligheid, de “will to please” en aanleg voor de taak, spelen een rol.  Daarnaast bepaalt de trainingsomgeving zoals de trainingsmethode, de bekwaamheid van de trainer en de mate van afleiding, mede de reacties van de hond.  Wat geschikt is voor de ene hond is niet noodzakelijk goed voor de andere.  De geschoolde trainer is zich bewust van de interne en externe krachten die de reactie van de hond op de prikkels beïnvloeden.  Hij kan voor ieder individu een verstandige keuze maken ten aanzien van methoden, trainingsuitrusting en motivatie.


Een kwestie van keuze


De prikhalsband of elk ander op een juiste manier toegepaste prikkel, laat de hond een duidelijke keuze.  Alle halsbanden kunnen het gedrag van de hond beïnvloeden door voor hem een onprettige situatie te doen ontstaan.  De halsband spant aan wat de hond niet leuk vindt vindt.  Daardoor wordt hij gemotiveerd om zich op zo'n manier te gedragen, dat de halsband niet strakker komt te zitten.  Afhankelijk van de hond is het onaangename (het aanspannen van de halsband) dat voldoende is om hem te motiveren, slechts de druk van een eenvoudige gesphalsband.  Sommige mensen reageren met veel misbaar, wanneer zij hun teen stoten, terwijl anderen alleen zachtjes huilen.  Zo vertonen honden ook heel verschillende reacties op lichamelijke prikkels.


Een nuttige vergelijking is die met een gehoorapparaat.  Voor een persoon met een normaal gehoor is een zacht uitgesproken verzoek voldoende om een antwoord uit te lokken.  Verminderd gehoor vraagt om een hardere toon en sommige mensen kunnen niets horen zonder een gehoorapparaat.  Praten tegen een persoon die zijn gehoorapparaat niet in heeft is voor beide partijen een frustrerende ervaring.  Boos worden op die persoon omdat hij geen antwoord geeft, zou het toppunt van ongevoeligheid zijn.


Andy was een Golden Retriever die zijn tegenspartelende bazin letterlijk meesleurde naar het traininggebouw. Een goed passende trainingshalsband hielp zijn bazin om enige controle over hem te krijgen.  Naarmate de tijd verstreek werd het duidelijk dat Andy, ondanks serieuze pogingen van zijn bazin, niet dezelfde boodschap doorkreeg van de correcties met de halsband als de andere honden van de klas.  Vanaf de vierde week was de bazin bereid om te proberen met Andy te trainen met een prikhalsband.  Voor de eerste keer in zijn leven kreeg Andy een correctie die hem een duidelijke keuze gaf tussen de voor- en nadelen van het al of niet opvolgen van de aanwijzingen van de trainster.  Na twee correcties ging Andy naast haar been zitten en liep met zijn trainster mee, met een slappe lijn tussen hen in. Met een geweldige glimlach op haar gezicht toen ze stopte met een nu rustige Andy naast haar, verklaarde Kay: “Het is net stuurbekrachtiging”.


De bazin van Andy had hem uit wanhoop mee naar de cursus genomen.  Ze zei dat wanneer Andy niet zou leren om zich goed te gedragen, zij hem weg zou doen.  Als resultaat van de juiste toepassing van de prikhalsband behaalde Andy niet alleen het diploma als ster van de klas, maar ging door naar andere niveaus van training.  De bazin vond dat ze met plezier met hem werkte wanneer, zoals ze stelde, hij kon “horen” wat ze wilde.  De hond die zich nu goed gedroeg kon nu genieten van familiebijeenkomsten, van partijtjes en uitjes, in plaats van opgesloten te zitten in de garage. Andy en zijn bazin zijn kenmerkend voor een groot deel van cursisten van gehoorzaamheidsklassen.  Jammer genoeg wijzen veel clubs en trainingsklassen het gebruik van de prikhalsband af.  Daarmee zijn sommige cursisten gedoemd te mislukken en zijn sommige honden regelrecht naar het asiel gestuurd.  Dat alles door de noodzaak van  alternatieve trainingsuitrusting niet in te zien.  Cursisten worden gefrustreerd omdat hun hond niet in staat is om op een juiste manier te reageren.  Door het ontbreken van kennis van een alternatieve trainingsuitrusting veronderstellen ze dat hun hond of zijzelf dom zijn.  Vaak stoppen ze omdat ze het helemaal niet meer leuk vinden.  In plaats van dit mislukken te accepteren, hebben trainers en instructeurs de plicht om te proberen met de prikhalsband of een andere methode te werken, die de de cursist helpt om succes te hebben.  Het uitvalpercentage in klassen die de prikhalsband gebruiken wordt vaak bepaald door cursisten die niet in staat zijn of geen zin hebben om thuis de noodzakelijke tijd aan het trainen van de hond te besteden.


Behalve in het geval van de lichamelijk ongevoelige hond kunnen andere situaties ook het gebruik van een prikhalsband noodzakelijk maken.  Een kleine, oude of zwakke persoon met een zeer grote hond kan vaak geen controle over de hond krijgen.  Hij is eenvoudig niet in staat “sterker“ te zijn dan de hond, vooral wanneer de hond zich bewust is van zijn eigen kracht.  Met de prikhalsband is veel minder dwang en kracht nodig.  Het lost voor een belangrijk deel de problemen op die ontstaan door het verschil in kracht van de baas en van de hond.


In het geval van zeer kleine rassen of schoothondjes is de kracht van de baas groter dan de kracht van de hond.  Met de standaard voor de training gebruikte “slipkettting” kan de tere nek van de hond beschadigd worden.  Bij dit soort halsband wordt wanneer er een correctie wordt gegeven de druk voornamelijk uitoefent op één punt in de nek. Een dergelijke onopzettelijke schade is minder waarschijnlijk met een prikhalsband, die door zijn ontwerp de druk evenwichtig verspreid rond de nek van de hond.  De halsband is ook zichzelf beperkend, dat wil zeggen dat hij niet verder aangespannen kan worden wanneer hij zijn maximale samentrekking heeft bereikt.  Een slipkettting heeft zulke beperkingen niet en kan de hond letterlijk doen stikken.


Sta een hond toe om succes te hebben


De hond is eerst en vooral een reuk schepsel.  Hij “ziet”zijn wereld in termen van luchtjes en geuren. De volgende prioriteit hebben de visuele zintuigen.  Omdat hij een roofdier is, is de hond visueel gevoelig voor beweging.  Bij sommige honden kan een hoog niveau van visuele gevoeligheid een nieuw trainingsprobleem veroorzaken.  De hond reageert voortdurend op de visuele prikkels van arm- of handbewegingen, die als hij naast zijn baas zit vooral rond zijn kop plaatsvinden.  De reacties op visuele aanwijzingen krijgen voorrang boven de fysieke prikkels van de halsband.  Zij maken het voor de hond moeilijk om op een juiste manier te reageren, omdat zijn hersens voorrang geven aan de visuele prikkels. De oplossing is om zoveel mogelijk te stoppen met de bewegingen rond de kop van de hond.  Daardoor geef je hem de gelegenheid om alle aandacht te geven aan fysieke prikkels.  De prikhalsband is bijzonder waardevol voor dit soort honden.  Wanneer hij goed omgedaan is, kan een rustige beweging van de pols de gewenste reactie al geven, zonder onnodige visuele stimulering.


Een algemeen verbreid misverstand is dat het gebruik van de prikhalsband leidt tot honden die ongelukkig zijn en niet willen werken.  Deze problemen kunnen zich natuurlijk voordoen.  Zij kunnen ontstaan bij het gebruik van elk soort trainingsuitrusting. Ik ben me pijnlijk bewust van dit misbruik. De prikhalsband zal goed toegepast, net zoals elk ander trainingsinstrument ,de hond duidelijk maken welke keuzes hij heeft.  Dit zal als resultaat een gelukkige hond geven, die graag wil werken. Niets maakt een hond gelukkiger dan wanneer hij duidelijk weet wat hij moet doen om je een plezier te doen.  Andy bijvoorbeeld veranderde van een verwarde, ongelukkige hond waartegen vaak geschreeuwd werd omdat hij niet “luisterde”, in een met zijn staart zwaaiende, vrolijke hond die precies wist hoe hij zijn eigenaresse blij moest maken.  De prikhalsband verdreef zijn verwarring en hielp bij de communicatie tussen Andy en zijn bazin.


Een hond die geen duidelijke keuzes voorgeschoteld krijgt, door het gebruik van de juiste prikkels, is een verwarde en ongelukkige hond.  Afhankelijk van zijn persoonlijkheid zal hij reageren door zich terug te trekken of steeds wilder te worden en is hij nauwelijks meer te beheersen. Andy was een hond die op zijn verwarring reageerde door wild te worden.  Toepassing van de prikhalsband maakte een einde aan zijn verwarring, maakte hem kalm en maakte hem ontvankelijk voor leiding en training.  Na een paar minuten werken met de halsband vertoonde zijn lichaamshouding en gezichtsuitdrukking een indrukwekkende verandering.  Hij werd ontspannen en rustig.


Andy is geen uniek geval, maar het antwoord van de meeste honden.  Een bekende trainer noemde de prikhalsband een “religieuze halsband”.  Een naam die hij te danken heeft aan het vermogen om “een onmiddellijke bekeerling van de hond te maken”.


Een ijverige cursist en zijn hond is een ander voorbeeld van het gebruik van de prikhalsband.  De hond had de training Companion Dog afgerond en zij en haar trainer kwamen naar de training Companion Dog Exellent. De training ging vooruit maar het volgen werd minder.  Het verband tussen het commando “volg” en het daarna daadwerkelijk volgen begon de hond te vergeten.  De normale trainingshalsband had weinig effect. De baas begon gefrustreerd op de hond te schelden.  De hond reageerde daarop door nog meer achter te blijven. Na veel discussie en gezworen eden om nog: “eerder de training te verlaten dan die afschuwelijk halsband te gebruiken”, stemde de eigenaar er in toe om de prikhalsband op proef uit te proberen.


De hond reageerde met enthousiasme en met een nauwkeurigheid die er eerder niet geweest was.  De verbaasde eigenaar werkte met de hond en raakte in vervoering toen hij ontdekte dat aan het einde van de lijn een veel gelukkiger en aandachtiger hond zat. Het verbaasde hem ook dat zijn eigen frustratie en teleurstelling verdwenen was.  De halsband versterkte de geheugenassociatie tussen commando en gedrag en verschafte de motivatie voor een enthousiaste uitvoering.  De hond slaagde voor de cursus Companion Dog Excellent en volgt op dit moment de cursus Utility Dog.


Honden lijken heel erg op mensen.  Wanneer iemand voldoende gemotiveerd is doet hij zijn werk goed. Is er niet genoeg motivatie dan gebeurt het werk slecht of helemaal niet.  Net zoals bij mensen kunnen honden een tijdje tevreden zijn met een bepaald niveau van motivatie, maar dan “een hoger niveau” vragen.  Een bekwame trainer zorgt er voor dat, door het gebruik van een variatie aan methoden en trainingsuitrusting, de hond de motivatie krijgt die hij nodig heeft. 


De prikhalsband is geen trainingsuitrusting die alleen een “deskundige” kan gebruiken.  Veel uitvallers van andere trainingscursussen zijn trots geslaagd dank zij het intelligent toepassen van deze halsband. Deze cursisten waren niet uitzonderlijke, maar juist doorsnee mensen met doorsnee honden.  Zij waren dankbaar, omdat ze nu het gedrag van hun honden konden beheersen.


Echter nog meer omdat ze een nieuwe relatie met hun hond kregen.  Zij hadden niet meer ervaring nodig om succesvol honden te trainen dan de andere cursisten waarvan de honden reageerden op de standaard halsband. Alleen de behoeften van hun honden was verschillend.


Er zijn honden die nooit een prikhalsband nodig hebben. Er zijn honden die er een nodig hebben voor hun allerbeste prestaties of slechts bij bepaalde gelegenheden wanneer opwinding de drempel van hun fysieke gevoeligheid verhoogd.  Anderen zijn gedoemd te mislukken zonder de prikhalsband als gevolg van raskenmerken, capaciteiten van de baas of een aantal andere factoren. In al die gevallen lijkt het negeren van de prikhalsband als een nuttig alternatief voor de standaard traininghalsbanden op het leren zingen van een varken.  Het frustreert jou en verveelt het varken.


Toegevoegde aantekeningen


Wanneer een trainer een middel moet gebruiken om de hond in bedwang te houden ben ik van mening dat de prikhalsband aanzienlijk minder problemen en potentieel letsel geeft dan de steeds populairder wordende hoofd halsbanden.  Ofschoon ze in bepaalde gevallen doelmatig kunnen zijn heb ik het gevoel dat veel trainers niet grondig hebben nagedacht over eventuele problemen met deze populaire werktuigen.  (Zie mijn artikel: De problemen met hoofd halsbanden).


Wanneer goed aangebracht zit de prikhalsband ongeveer in het midden van de nek van de hond, met het ketting gedeelte plat, niet doorbuigend.  Pas op voor degene die aanbevelen om de prikhalsband (of welke halsband dan ook) hoog in de nek vast te maken bij de oren van de hond.  Hun bedoeling is om pijn te veroorzaken door de halsband aan te trekken in dit rijk aan zenuwen en weinig gespierde deel van de nek dat zeer gevoelig is.  Doe een prikhalsband ook nooit zo los vast dat hij over de kop van de hond schuift.


Ik begin ALTIJD met de lijn vastgemaakt aan beide ringen, zodat er GEEN spanning op staat. Voor de meeste honden is dit alles wat ze nodig hebben. Het effect van de halsband kan verder veranderd worden door de hele halsband te bekleden met latex (verkrijgbaar in iedere winkel voor paardenartikelen), te bedekken met stof of door een haarband te rijgen, of in te pakken in zijde (zeer goed voor vachten met een fijne haarstructuur).  Het veranderen van het aantal tanden dat naar de huid van de hond gericht is, verandert ook het effect van de halsband.  Voor sommige honden heb ik de prikhalsband gebruikt met de tanden naar buiten.


Laat de hond NOOIT “zichzelf corrigeren” doordat hij aan het einde van de riem komt.  Nodig de hond verbaal en fysiek uit om samen eenvoudige dingen te doen, zoals bijvoorbeeld wandelen.  Geef kleine, bewegende signalen. Vaak is een louter buigen van de vingers voldoende.  Prijs de hond wanneer hij reageert.  Wanneer de hond er vandoor gaat en probeert te trekken, trek hem dan NIET terug of houdt hem NIET keihard tegen.  Loop met hem mee, geef zachte rukjes aan de lijn tot hij bij je terug is en weer onder controle staat.  Let vervolgens beter op, zodat het niet opnieuw gebeurt.


Voor sommige honden zal, wanneer ze erg opgewonden zijn, de baas over moeten schakelen naar een enkele ring om de halsband -beperkt – aan te kunnen halen.  Haak de riem NIET automatisch in maar één ring. Dit kan de hond veel meer stimuleren dan nodig is.  Door deze te sterke stimulering kan de hond agressief worden (zowel met de prikhalsband als met een andere prikkeling) Let wel prikhalsbanden maken honden niet agressief. Veel honden hebben de extra prikkel van de prikhalsband alleen in bepaalde situaties nodig (zoals bijvoorbeeld “volgen” in de hondenklas of wandelen in de openbare ruimte) Zij zijn op andere momenten rustiger en zijn in staat om goed te reageren met een gesphalsband of een begrensde slipketting om. (bijvoorbeeld wanneer ze  “blijf”oefenen of letten op handsignalen, of in een bekende, rustige omgeving zijn).  Bij mijn cursussen moeten de bazen de honden beide halsbanden omdoen.  Wanneer het nodig is en het door het gedrag en de reacties van de hond aangegeven wordt, moeten ze overschakelen van de ene halsband naar de andere.


Doe een hond die een prikhalsband draagt ook altijd een gesphalsband om.  Als het mogelijk is laat dan een noodbeveiligingsriempje of bandje lopen van de lijn naar de gesphalsband via de prikhalsband. Honden kunnen losbreken, wegglippen of de prikhalsband kan onverwacht openspringen en op de grond vallen.  Wanneer dat gebeurt verbindt het noodbeveiligingsriempje de lijn met de andere halsband!


Honden die prikhalsbanden dragen hoeven die niet hun hele leven te dragen.  Net zoals een hond die een andere halsband draagt hem niet altijd hoeft te blijven dragen.  De noodzaak voor lijnen en halsbanden verdwijnt naarmate de training voortschrijdt.  Als de training grondig gebeurt en gevolgd wordt door het trainen van zonder problemen loslopen, dan is de prikhalsband gewoon een tussentijdse stap in het trainingsproces.  Het is aan de baas om de training voort te zetten tot het punt dat trainingsuitrusting alleen nodig is om de wet te gehoorzamen en de hond te beschermen.


(noot vertaler) voor de verschillende soorten halsbanden, zie internet: Wikipedia dog collar.


Verwante artikelen *Uitkiezen van de trainingsuitrusting  *De problemen met de hoofd halsbanden.

Join the Discussion

comments powered by Disqus

Product Tags

Use spaces to separate tags. Use single quotes (') for phrases.

Additional Information

Year No
Topics No
Author Suzanne Clothier
Presenters No

Reviews

Only registered users can write reviews. Please, log in or register