Waarom Fluffy niet kan Springen
March 8, 2017
Wat is de Optimale Hoogte om te Springen bij Obedience?
March 8, 2017

Waarom Mag Je Geen Snoepje Van Een Baby Afpakken (Als Hij Het Goed Vindt)?

Door Suzanne Clothier
Vertaling door Jan Tholhuijsen

Je moest de kleine jongen bewonderen. Nog geen drie jaar oud was de Cocker, laten we hem Buffy noemen. Hij wist zich buitengewoon duidelijk te uiten, tenminste als het er op aan kwam om zijn wensen en behoeften uit te drukken. Het was dezelfde duidelijkheid die er voor gezorgd had dat hij van diverse gehoorzaamheidscursussen verwijderd was. De instructeurs vonden dat hij “agressief naar andere honden” was en waren niet erg blij met de reactie van Buffy op de straf voor zijn gedrag. (Grommen en happen zijn heel duidelijke mededelingen, maar worden zelden door mensen om hun communicatieve waarde gewaardeerd ).

Buffy en zijn baas stonden voor de cursusgroep. Zij waren een van de drie koppels, waarvan de hond aangeduid werd als “agressief naar andere honden”. Het leed geen twijfel dat ieder van de drie honden problemen had waaraan gewerkt moest worden. De Boxer aan de linkerkant van Buffy, hoewel intelligent en vriendelijk, was een geweldig uitbundige hond, die een agressieve indruk maakte. De Golden rechts was een wervelende bundel staart-zwaaiende-energie, die zijn aandacht ieder moment ergens anders op richtte. In het midden stond Buffy die door het leven ging met de zekerheid, dat alles wat hij dacht hem rechtens toekwam. Hij werd zonder het te weten hierbij geholpen door zijn liefhebbend, maar ongeschikt baasje.

Alle drie de honden hadden twee gemeenschappelijke problemen: een gebrek aan zelfbeheersing, die leidde tot het reageren van de honden op alle mogelijke prikkels én een gebrek aan duidelijke leiding van hun bazen. We begonnen te werken aan de basiselementen van zelfbeheersing. Iedere trainer kreeg de opdracht de hond te vragen rustig te gaan zitten en wanneer hij van houding veranderde, hem eraan te herinneren wat de bedoeling was. Binnen een oogwenk zaten alle drie de honden heel rustig en werden kalmer. Spoedig, verveeld door de oefening, besloot Buffy leven in de brouwerij te brengen door een wedstrijd “aanstaren” met de Boxer te beginnen. De Boxer negeerde hem totaal. Dit scheen Buffy te ergeren waarna hij zijn gedrag uit de hand liet lopen, in een poging om de aandacht van de Boxer te trekken. Ik vroeg de baas van Buffy om hem naar de rechterkant te brengen, weg van de Boxer.

Eerst zat Buffy rustig in zijn nieuwe houding, maar al snel begon hij zich opnieuw te vervelen. Terwijl hij met een zucht ging liggen, begon hij naar de Golden te kijken rechts van hem. Deze had problemen met het in acht nemen of zelfs erkennen van grenzen en bewoog zich spoedig naar Buffy toe. Die reageerde door uit te vallen tot aan het einde van zijn lijn en tamelijk grof “zijn” ruimte aan te geven. De Golden trok zich terug. De baas van Buffy kreeg hem weer onder controle en voor korte tijd was er vrede, terwijl ik aan de toeschouwers de basisbeginselen van zelfbeheersing uitlegde.

Terwijl ik aan het praten was, merkte ik vanuit mijn ooghoek op dat de Golden al zwaaiend met haar staart Buffy tot op anderhalve meter genaderd was. Aanvankelijk viel de Cocker met veel lawaai uit naar de Golden. Omdat zijn baas slimmer was geworden in het zien van signalen van gevaarlijke acties, begon de kleine hond zijn techniek te verfijnen. Hij ontdekte dat hij niet zo veel energie hoefde te verspillen. Een eenvoudig krullen van de lip was in het begin voldoende. Daarna hoefde de Golden niet meer dan een doordringende starende blik te krijgen, om haar ervan te overtuigen zich onmiddellijk terug te trekken. Hij deed dit alles terwijl hij doodstil bleef liggen naast zijn baas.

Terwijl ik keek naar deze indrukwekkende demonstratie van Buffy van communicatie op afstand, dacht ik er over om de kwestie van het leiderschap aan de orde te stellen. Dit met het oog op de noodzaak voor de menselijke leiders om duidelijke grenzen te stellen. De bazin van de Golden was even schuldig door geen grenzen aan te geven voor haar hond, als de baas van Buffy die de grenzen door Buffy zelf liet bepalen. Maar omdat de nadruk op dat moment op het thema zelfbeheersing lag, besloot ik me daarop te blijven concentreren. Dit was blijkbaar voor sommige mensen uit het publiek een reden om te denken dat ik mij niet bewust was van, of onbezorgd was over, datgene dat er zich achter mij afspeelde.

Buffy begon te experimenteren met indoctrinatie. In het begin was hij tevreden, wanneer de Golden tenminste twee en halve meter van hem vandaan was. Toen begon hij zijn invloedssfeer uit te breiden en zond duidelijke signalen naar de Golden om zich terug te trekken tot deze voortdurend op drie en halve meter afstand bleef. Toen voegde Buffy een nieuwe regel toe: kijk nooit in mijn richting. Dat werkte zo goed dat hij alles uit de kast haalde. Hij stond erop dat de Golden nooit naar hem keek EN ook aan de rechterkant van zijn bazin bleef. En hij deed het allemaal zonder zich te bewegen en zonder geluid te maken. Zoals ik zei, je kon niet anders dan de kleine jongen bewonderen.

Tussen de inspanningen van Buffy door en de pogingen van de bazin van de Golden om haar te laten zitten en te laten blijven zitten met een losse lijn, lieten we uiteindelijk alle drie de honden rustig zitten. (Vreemd genoeg was de Boxer waarvan het opgewonden gedrag voor veel deelnemers aan de cursus een reden was geweest om aan de bel te trekken, rustig blijven zitten en had alle acties tussen de Cocker en de Golden genegeerd).

De honden waren kalm, maar nu waren enige toeschouwers zichtbaar van streek. Toen ik vroeg of er vragen waren vroeg een vrouw zeer verontwaardigd: “Weet je wat er achter je rug aan de hand is? Heb je gezien wat de Cocker deed?”. Toen ik antwoordde dat ik me heel goed bewust was van de activiteiten van Buffy, was ze verontwaardigd.

“Nou hoe zou je dat corrigeren?”vroeg ze.

“Wat corrigeren?” vroeg ik. “Hij werd gevraagd om rustig te zitten met een losse lijn en hij heeft dat gedaan. Hij werd het zitten moe – heel logisch – en ging liggen, wat redelijk is. Dit is geen blijven zitten oefening. Hij heeft zich geen centimeter bewogen van de plek waar hij gevraagd was te blijven, waarvoor zou ik hem moeten corrigeren?”.

“Hij manipuleert!” Ze vond het niet leuk dat ik lachte en antwoordde dat alle sociale dieren manipuleren. Het behoort tot het wezen van een sociaal schepsel. Binnen een sociaal kader van om het even welke diersoort, zal elk individu anderen manipuleren om te krijgen wat hij wil of nodig heeft, volgens zijn rang in de hiërarchie en naar gelang de kracht van zijn motivatie. Zoals het oude gezegde luidt: “Je mag overal om vragen. Dat betekent echter niet dat je het krijgt”.

Ik merkte op dat iedereen in de zaal gedurende de loop van de cursus gemanipuleerd had. Zowel op een subtiele als niet subtiele manier. Door het kiezen van een zitplaats, door duidelijk te maken dat zij liever NIET hadden dat iemand met een luidruchtige hond naast hen kwam zitten, door de hand uit te steken om de laatste goede donut te pakken etc. Om het even bij welke diersoort – hond, mens, paard, geit – manipulatie is een normaal en doorgaans zinvol aspect van sociaal gedrag. Tenminste wanneer het gedaan wordt met respect voor de reactie die het resultaat ervan is. Ik merkte op dat manipulatie een beladen woord was en het in het algemeen gebruikt werd in negatieve zin.

Ofschoon ze met tegenzin toegaf dat manipulatie een onderdeel van het leven van sociale dieren was, kon ik zien dat zij en ik het nog steeds niet met elkaar eens waren. Ze wachtte een ogenblik, terwijl ze afkeurend naar Buffy keek en klaagde toen: “Maar het is zo oneerlijk”.

Dat plaatste me voor een raadsel. “Oneerlijk? Waarom is hij oneerlijk geweest?”

“Hij verandert voortdurend de regels!” jammerde ze uit pure frustratie. Tot haar ontzetting kwam het beeld bij me op van honden die handelen volgens de parlementaire “Rules of Order”van Robert*. Toen ik uitgelachen was, waren we in staat om vast te stellen dat zij – en niet de Golden – zich ongemakkelijk voelde, wanneer regels in haar eigen leven veranderd werden.

Net als bij ieder contract zijn de regels die bestaan tussen twee individuen altijd onderwerp van verandering. Conflicten ontstaan alleen als de wijziging in de regels niet voor beide partijen even prettig zijn. Wanneer iedereen het eens is, kunnen de regels zonder problemen iedere tien seconden veranderen. Ik wees er op dat terwijl Buffy heel duidelijk voor ogen had wat geschikt gedrag van de Golden was en vastbesloten was om zoveel mogelijk gebied te claimen, dit de Golden niet werkelijk interesseerde. Zij was gelukkig terwijl ze ergens naast haar bazin zat. Ze had geen wens om de wereld te veroveren en gaf dus toe aan de eisen van Buffy. Terwijl hij binnendrong in de “vrije zone van de Golden”, paste zij zich aan bij iedere “verandering van regels”zonder enig protest.

In de relatie tussen honden bestaan, net zoals in ons dagelijks leven, bepaalde basisregels en zelden of nooit zullen veranderingen hierin optreden. Tussen sociale dieren zijn regels belangrijk, omdat er werkelijk behoefte is aan voorspelbaar gedrag van anderen rondom ons. Het is verrassend, pijnlijk en soms echt beangstigend, wanneer mensen niet handelen of reageren volgens de “regels”.

Er is ook een behoefte om te kunnen voorspellen hoe ons eigen gedrag ons kan helpen een aanvaring te vermijden of succesvol te zijn. Voor beiden is het lastig wanneer de regels voortdurend veranderen. Stel je voor dat iedere keer wanneer je door de straat rijdt, de bevoegde instanties nieuwe regels voor het autorijden vastgesteld hadden. Op veel subtiele niveaus gaan we in ons dagelijks leven akkoord met veranderingen in de “regels”.

Vraag aan een man naar de regels om zich aardig ten opzichte van zijn vrouw te gedragen. Vraag hem daarna of de regels anders zijn, wanneer zij een woedende driftbui krijgt als gevolg van een pre-menstrueel syndroom.

Er zijn ook variaties in “regels” en tijdelijke regels die helemaal afhangen van een specifieke situatie of van de gemoedstoestand van de hond. Een puppy die ‘s-morgens over het lichaam van een oudere hond loopt kan geduld worden met alleen een vuile blik. Hetzelfde gedrag later op de dag, wanneer oude gewrichten pijn beginnen te doen na flink hard spelen, kan leiden tot een grootse demonstratie van grommen en happen. In ons gezin is het niet ongewoon dat een hond de regel instelt dat GEEN HOND hem mag aanraken of zelfs naar hem mag kijken. Een paar minuten later zijn de regels veranderd en mag iedereen hem aanraken.

Honden controleren regelmatig bij elkaar wat de regels op dat moment zijn. “Wil je nu met me spelen?”.”Mag ik het bot nu met je delen?”. Zij controleren hun menselijk gezelschap op dezelfde manier en om dezelfde reden. Zij willen iets en testen verschillende wegen uit om het te krijgen. Het kan geen kwaad om het te vragen. Soms telkens opnieuw.

Ik wees erop dat Buffy, hoewel op een onbeleefde manier, om meer ruimte gevraagd had. De Golden had vrijwillig de ruimte afgegeven. Geen probleem tussen de twee honden. Duidelijk wel een probleem voor sommige van de menselijke toeschouwers. Zij realiseerden zich niet, dat als de Golden in het begin niet zo happig in de ruimte van Buffy had willen binnendringen er niets gebeurd zou zijn! Het was de steeds terugkerende brutaliteit van de Golden die Buffy geprikkeld had tot het maken van steeds striktere regels. (Dat ongevraagd een ruimte binnendringen net zo onbeleefd is als een agressieve uiting is het onderwerp van een ander artikel: “Hij wil alleen maar “hallo!” zeggen!”).

De vrouw was slechts matig tevreden met mijn verkenning van regels, overeenkomsten en tegenstellingen in sociale relaties. Zij ging door: “Wil je zeggen dat wanneer Buffy bij jou op cursus zat en hij net zo deed, het je niets zou kunnen schelen?”

Het zou me zeker verontrust hebben. Ik zou bezorgd zijn, omdat de relatie tussen Buffy en zijn baas ongezond scheef gegroeid was en tot gevolg had dat de grenzen door de hond gesteld werden en niet door de mens. Gelukkig was Buffy een lieve, innemende hond die, hoewel hij een Britisch Empire mentaliteit had (zorgen dat de zon altijd schijnt op jouw grondgebied) hij niet geïnteresseerd was in het pijn doen van een andere hond.

Hoewel hij een zeer vrolijke hond was en duidelijke leiding van zijn trainer miste, leefde Buffy in een wereld waarin de werkelijke grenzen door hem gesteld werden. Dat dit niet altijd de instemming kreeg van veel andere honden die hij ontmoette maakte Buffy op geen enkele manier bang. Zijn vertrouwen in zichzelf bleef grotendeels ongeschokt.

Hoewel straf door mensen was toegediend om zijn gedrag te “corrigeren”, had het straffen geen succes gehad. Het probleem was niet bij de wortels aangepakt. Straf of niet Buffy kreeg geen duidelijke grenzen gesteld door zijn trainer. Hij ging door met zijn eigen grenzen te bepalen, sinds hij in iedere situatie, meestal, precies datgene kreeg wat hij wilde. Daarnaast werd Buffy dankzij het tijdig ingrijpen door trainers van honden die Buffy boos had gemaakt, zelden geconfronteerd met de onplezierige gevolgen van zijn handelingen. Ik veronderstel dat wanneer hij meer socialisatie met andere honden los van de lijn had gehad, Buffy spoedig zou hebben gehandeld als een afgestudeerde van een elite school. Honden zijn zeer goed in het onderwijzen van andere honden.

Wanneer zijn trainer probeerde (te laat of niet doeltreffend) grenzen te stellen, negeerde Buffy haar totaal. Zijn trainer die er niet in slaagde duidelijk leiding te geven was er ook in geslaagd om het respect van Buffy voor haar systematisch te ondermijnen. Niemand accepteert grenzen van iemand die zij niet respecteren.

Op zoveel kleine manieren leren wij onze honden dat wij niet waard zijn om gerespecteerd te worden. Wanneer wij ze toegeeflijk toestaan om zich op een ongepaste manier te gedragen, zelfs maar een heel klein beetje. We vergeten dikwijls dat we onze honden hiermee eenvoudig laten zien dat we geen goede leiders zijn. Dat is hoe ze onze goedheid,veranderlijkheid en toegeeflijkheid beschouwen.

Zij denken niet: “Wat een aardig baasje heb ik. Zij houdt werkelijk van me”. Net zo min als jij denkt dat je baas een toffe kerel is, wanneer hij totaal niet reageert op jouw bedrog, als je een koffiepauze van vier uur neemt. Je vindt dat hij een eikel is en je respecteert hem niet. De hond denkt: “Aha! Dingen die ik waardeer zoals aandacht, voedsel en speeltjes zijn binnen handbereik en ze zijn gratis!”. In de hondenwereld wordt degene gerespecteerd die de hulpbronnen beheerst. Geredeneerd vanuit je hond moet hij de baas zijn omdat hij immers de bronnen beheerst.

Heel vaak vinden honden dat geen probleem, omdat in situaties als er geen crisis is, zulke toegeeflijkheid vaak extra brokjes of aandacht of speeltijd oplevert. Afhankelijk van de individuele persoonlijkheid van de hond, kan gebrekkig leiderschap totaal geen kwaad. In het ergste geval krijg je een lastpost die iedereen die hij ontmoet verveelt. Maar het kan heel gevaarlijk worden wanneer de hond de regels en grenzen begint te veranderen op meer gebieden die hij belangrijk vindt. Bijvoorbeeld wanneer mensen binnenkomen of het huis verlaten, kwaad worden wanneer hij rust of slaapt, getraind wordt of bepaalde dingen niet mag of wanneer er andere dieren in zijn gebied komen etc.

Wanneer de baas niet het respect van de hond heeft en de hond toegestaan heeft in kleine dingen de leiding te nemen, is er geen sprake van dat de hond de baas zal toestaan regels te stellen in belangrijkere zaken.

Bekijk het zo eens: Je hebt een vriendin die aardig en royaal is, maar die niet in staat is om te besluiten welke film ze wil zien of zelfs geen beslissing kan nemen over de smaak van het gelatine dessert bij een picknick. Ze is totaal van streek, praat onzin en is totaal niet in staat tot besluitvaardig handelen, zelfs niet ten aanzien van de eenvoudigste dingen. Op een dag proberen buitenlanders je stad over te nemen. Jij en je vriendin wonen de spoedvergadering bij, die door de buurt gehouden wordt om te besluiten hoe het beste met de dreiging van buitenlanders omgegaan kan worden. Je levens staan op het spel. Deze dreiging moet bekwaam afgehandeld worden. Er is een oproep voor het voordragen van personen die over leider capaciteiten beschikken. Draag jij jouw vriendin voor? Je stemt op iemand die bewezen heeft over leider capaciteiten te beschikken.

Dat doen onze honden ook. Bazen die geen grenzen stellen en geen duidelijk leiderschap vertonen zijn vaak zeer verrast, wanneer in een “crisissituatie” (wat zoiets eenvoudigs kan zijn als de postbode die over het pad loopt) hun hond totaal geen aandacht schenkt aan een commando en zelfstandig handelt. Jammer genoeg wanneer een hond uit zichzelf handelt, kan hij het nodig vinden om overdreven en doeltreffende gebaren te maken die op zijn minst angstaanjagend zijn en potentieel heel gevaarlijk.

Er is veel om te bewonderen in een hond als Buffy. De meeste mensen die ik ken – mijzelf incluis – zouden voordeel hebben van een flinke dosis van zijn houding: “Wanneer je iets wil, ga er dan voor”. Het leven is te kort om te blijven aarzelen en niet je hart te volgen. Er daarbij van uitgaande dat je hart volgen niet betekent dat je optreden de belangen van andere bewoners van de planeet met voeten treedt. Als algemene regel geldt, dat het niet als eerlijk wordt beschouwd om een snoepje van een baby af te pakken. (Opgemerkt moet worden dat honden als Buffy waarschijnlijk de vraag zouden stellen: “Waarom niet wanneer ze het aan je geven?” Er zit een logica in dat antwoord, die je niet kunt ontkennen).

Maar er is één positief punt in het veranderen van, “het doen wat er in je opkomt” in “het leren om dingen vriendelijk te vragen en zoeken naar een compromis met anderen”. Je bent op meer plaatsen welkom en hebt uiteindelijk vaak meer vrijheid dan de Buffy’s van deze wereld.

Ofschoon de kleine hond trainen, gehoorzaamheidsoefeningen en leren geweldig vond, was hij op geen enkele cursus meer welkom. Zijn activiteiten werden heel beperkt, sinds buiten zijn eigen huis en tuin Buffy beschouwd werd als een lastig iemand, waarmee niemand om wilde gaan. Door Buffy toe te staan op velerlei gebied zelf grenzen te stellen had de bazin van Buffy onbewust een veel wredere en grotere grens gesteld, die bepaald werd door het onbeleefde gedrag van Buffy.

Men zegt wel eens dat elke reis, hoe lang ook, bestaat uit vele kleine stappen. Dit is ook waar in onze relatie met onze honden. Op verschillende en soms zelfs op vervelende manieren vertelt iedere interactie met onze honden iets over leiderschapskwaliteiten. Terwijl wij kunnen wisselen van rol (bediende, echtgenoot, ouder, eigenaar van een hond) is er geen “Geen Dienst” teken op ons voorhoofd dat de hond aangeeft dat onze handelingen even niet officieel zijn, niet de handelingen van een leider van honden en dat er geen aandacht aan geschonken moet worden.

De hond gelooft dat net zoals hij we zeggen wat we bedoelen. Er een logisch bedoeling zit in alles wat we samen met hem doen en wat we voor hem doen: 24 uur per dag. Een van onze verplichtingen naar de hond toe, is het geven van leiding. Wanneer we dat vergeten bevinden we ons aan de verkeerde kant van de lijn. Een lijn die getrokken is door de hond.

Joh, vermoedt de hond, wanneer je niet kunt beslissen over de smaak van het gelatine dessert , kun je waarschijnlijk ook niet omgaan met de postbode.

* Rules of Order is een boek geschreven door US Legerkolonel Henry Martin Robert ( 1837- 1923). In dit boek wordt de parlementaire procedure beschreven die wordt toegepast om vergaderingen in het Huis van Afgevaardigden ordelijk te laten verlopen. Deze procedure is ook geschikt voor andere organisaties. (noot vertaler)


By choosing to download this article you agree to our article usage terms

“Waarom Mag Je Geen Snoepje Van Een Baby Afpakken (Als Hij Het Goed Vindt)?” by Suzanne Clothier

Download Now